Dlaczego mokradła są tak cenne?
Mokradła pełnią wiele niezwykle ważnych funkcji:
•    Chronią przed powodziami – działają jak naturalne gąbki, magazynując nadmiar wody.
•    Poprawiają jakość wody – filtrują zanieczyszczenia i zatrzymują osady.
•    Wspierają bioróżnorodność – są domem dla tysięcy gatunków roślin i zwierząt, w tym wielu zagrożonych.
•    Pomagają w walce ze zmianą klimatu – szczególnie torfowiska magazynują ogromne ilości węgla, ograniczając emisję CO₂.
•    Wspierają lokalne społeczności – dostarczają ryby, a także przestrzeń do rekreacji i turystyki.

Znaczenie mokradeł w kulturze lokalnej

Mokradła były przestrzenią do zbierania roślin, gospodarczych praktyk i wiedzy o świecie przyrody, przekazywanej z pokolenia na pokolenie - od rozpoznawania roślin po właściwe terminy koszenia i wypasu.

W kulturze ludowej bagniste tereny często miały również znaczenie mitologiczne i symboliczną obecność w opowieściach o przyrodzie i życiu codziennym.

Jak możemy je chronić?
Ochrona mokradeł wymaga działań na wielu poziomach:
•    wspierania obszarów chronionych i parków narodowych,
•    renaturyzacji rzek i odtwarzania torfowisk,
•    odpowiedzialne gospodarowanie wodą,
•    edukacja i zwiększanie świadomości społecznej.

Jak Nadleśnictwo Rajgród chroni mokradła?

Na terenie Nadleśnictwa Rajgród znajduje się około 2929,23 hektarów lasów o wysokiej wartości ochronnej – Lasy wodochronne (HCV 4.1). Są to obszary odgrywające istotną rolę w regulacji stosunków wodnych, zapobieganiu erozji oraz ochronie gleb i zasobów wodnych. Lasy te stanowią naturalną barierę przed skutkami ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak susze czy gwałtowne opady, których częstotliwość wzrasta wraz ze zmianami klimatu.

Szczególnie cennym elementem przyrodniczego dziedzictwa nadleśnictwa są dwa rezerwaty – Ławski Las I i Ławski Las II. Jednym z podstawowych celów utworzenia rezerwatu jest ochrona siedlisk olsu i łęgu olszowo-jesionowego, położonych na peryferiach rzeki Wissy, w pobliżu Basenu Środkowej Biebrzy. Ochroną objęte są fitocenozy Carici elongatae-Alnetum oraz fragmenty zespołów Circaeo-Alnetum i wilgotnych form zespołu Tilio-Carpinetum. Ochroną rezerwatową objęte są również zespoły gleb hydrogenicznych, głównie torfowisk niskich, pobagiennych gleb murszowych i gleb murszowatych. Rezerwat stanowi także ostoje licznych gatunków ptaków drapieżnych i bociana czarnego.

Na terenie Nadleśnictwa został również utworzony użytek ekologiczny ,,Ślepe Jezioro Okoniówek”. Obiekt obejmuje obszar torfowiska przejściowego o powierzchni 62,03 ha; szczególnym celem ochrony obiektu jest zachowanie ze względów przyrodniczych, naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych ekosystemu torfowiska przejściowego ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin i ptaków.

[na zdjęciu Ślepe Jezioro Okoniówek widoczne na pierwszym planie po lewej stronie, a w tle Jezioro Rajgrodzkie]

Teren Nadleśnictwa Rajgród wchodzi w Specjalny Obszar Ochrony „Dolina Biebrzy” Natura 2000. Siedliskami dominującymi na tym obszarze są siedliska mokradłowe  zalewane wodami rzecznymi lub podtapiane wodami podziemnymi torfowiska  niskie ze zbiorowiskami turzycowymi i turzycowomszystymi, a także  corocznie zalewane wodami rzecznymi mułowiska i torfowiska porośnięte  szuwarami właściwymi, bagienne olsy, okresowo zalewane przyrzeczne  równiny madowe oraz odwodnione i zagospodarowane torfowiska ze  zbiorowiskami łąkowymi.

Nadleśnictwo Rajgród dodatkowo wyłączyło z pozyskania drewna lasy rosnące na siedliskach bagiennych, w tym na olsach w bardzo dobrym stanie uwilgotnienia, lasy zalewowe, w tym zalewiska bobrowe, siedliska z I Załącznika DS [DYREKTYWA RADY 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory]. priorytetowe, bez wskazanych działań ochronnych w PZO [Planie Zadań Ochronnych], lasy szczególnie cenne przyrodniczo, lasy wyróżniające się wiekiem drzew, lasy położone na wyspach, czy śródpolne enklawy.

Wyłączenie tych obszarów ma służyć przede wszystkim zachowaniu unikatowych ekosystemów związanych z wodą w środowisku. Są to lasy o szczególnej funkcji retencjonowania i ochrony wody oraz ochrony przebiegających procesów przyrodniczych. Pozostawienie tych obszarów bez ingerencji gospodarczej zapewni dodatkowe miejsca spokojnego rozwoju wielu gatunków, w tym rzadkich i zagrożonych związanych ze starymi lasami, zamierającymi i martwymi drzewami, zróżnicowanymi fazami rozwoju ekosystemu leśnego – przede wszystkim ptaków, owadów, ale również innych zwierząt, roślin i grzybów. Pozwoli to zachować rozmieszczone w krajobrazie obszary dzikości, najcenniejsze stare drzewostany, wyróżniające się w przestrzeni wiekiem i rozmiarami, kluczowymi dla zachowania różnorodności biologicznej.

Dodatkowo dla lasów stanowiących bufor od naturalnych cieków i zbiorników wodnych, źródlisk, bagien oraz lasów na siedliskach wilgotnych i bagiennych o zakłóconym uwilgotnieniu zaplanowano modyfikacje gospodarki leśnej. Dotyczy to głównie siedlisk uzależnionych od obecności wody, ale z różnych przyczyn przesuszonych. Stanowią one istotny element ochrony zasobów wodnych. Z tego powodu wprowadza się tam daleko idące ograniczenia i modyfikacje w zakresie prowadzonych działań gospodarczych tak, aby nie pogorszyć ich stanu oraz walorów przyrodniczych. Dotyczy to przede wszystkim modyfikacji rębni, w celu rozłożenia w czasie przebudowy i wymiany pokoleń drzew stosując rębnie złożone. Podobnie istotne są bufory od naturalnych cieków wodnych, zbiorników, bagien, gdzie modyfikacja działań gospodarczych ma zapewnić ochronę wrażliwych i cennych środowisk wodnych. Obszary te, to rozłożone w przestrzeni obiekty mające istotne znaczenie dla ochrony różnorodności biologicznej lasów.